Het verhaal van Scholtenenk: van boerenland tot woonwijk

100 Jaar Scholtenenk: Het ontstaan van een Winterswijks tuindorp

Als je nu door de Lindenstraat of de Berkenstraat wandelt, zie je gezellige huizen, groene tuinen en spelende kinderen op het plein. Maar honderd jaar geleden zag deze plek er heel anders uit.

Want precies een eeuw geleden veranderde het landschap van Winterswijk ingrijpend. Rond 1924–1925 startte de bouw van een bijzondere nieuwe woonwijk: Scholtenenk. Dit project werd gerealiseerd in opdracht van de Vereeniging tot verbetering van de Volkshuisvesting in de gemeente Winterswijk om de acute woningnood onder lokale arbeidersgezinnen op te lossen.

Groen en rust voor het gezin

Het ontwerp van Scholtenenk was voor die tijd zeer modern. De wijk werd ingericht volgens de destijds populaire tuindorp-filosofie. Dit betekende:

• Veel groen en rust: Ruim opgezette straten met veel openbare ruimte.
• Humane woonomgeving: Grote privétuinen waarin gezinnen zelf groenten konden verbouwen.
• Focus op het gezinsleven: Een gezonde en veilige plek voor kinderen om op te groeien, ver weg van de drukke en ongezonde fabrieksomgeving.

De eerste woningen werden rond 1926 definitief opgeleverd. In korte tijd veranderde de open enk in een levendige en hechte arbeidersgemeenschap. De bewoners waren vrijwel allemaal werkzaam in de destijds bloeiende Winterswijkse textielindustrie.

De vier architecten

Het totale plan van de wijk bestond uit 227 woningen en twee winkelpanden. De woningbouwvereniging gaf niet één, maar vier verschillende architecten de opdracht om de wijk vorm te geven:

• J.J. Post: Hij ontwierp het grootste deel (53 woningen en de 2 winkels).
• H. van der Schaaf
• A.J. Streek
• W.K. de Wijs

Een verborgen schat in de poort

Architect Post ontwierp ook het meest karakteristieke bouwwerk van de wijk: het grote poortgebouw dat via de Scholtenenkstraat toegang geeft tot de Berkenstraat. Deze poort werd vernoemd naar Joan van de Breggen, de secretaris van de woningbouwvereniging die zich destijds hard maakte voor goede volkshuisvesting.

Tijdens de bouw van dit poortgebouw is op 14 oktober 1927 een fles ingemetseld in de muur. In deze fles zit een officiële oorkonde verstopt. Hierop staan tot op de dag van vandaag de namen geschreven van de mensen die de poort daadwerkelijk met hun eigen handen hebben gebouwd: van de architect en de aannemer tot de opzichter, de timmerlieden, de metselaars en de voeger. Zo blijft de geschiedenis van de bouwers voor altijd met de wijk verbonden.